Πόσες φορές έχεις ακούσει αυτή τη φράση; Ή μάλλον, πόσες φορές την έχεις πει εσύ ο ίδιος στον εαυτό σου, κοιτάζοντας τον καθρέφτη μετά από άλλη μια εξαντλητική ημέρα;

Όλοι συναντάμε καθημερινά ανθρώπους που αποτελούν τον «βράχο» του περιβάλλοντός τους. Είναι οι αποτελεσματικοί συνάδελφοι, οι δοτικοί γονείς, οι φίλοι που τρέχουν πάντα πρώτοι στα δύσκολα. Άνθρωποι με υψηλή λειτουργικότητα, που μοιάζουν να τα καταφέρνουν όλα. Πίσω όμως από αυτή την εικόνα της απόλυτης επάρκειας, συχνά κρύβεται μια αθόρυβη, αλλά βαθιά κρίση: το σύνδρομο της επαγγελματικής και συναισθηματικής εξουθένωσης (burnout).

Το burnout δεν είναι απλώς «κούραση». Στην κοινωνική εργασία και την ψυχολογία, το προσεγγίζουμε ως ένα πολυδιάστατο σύνδρομο που προκαλείται από παρατεταμένο, μη διαχειρίσιμο στρες. Χαρακτηρίζεται από τρία βασικά στοιχεία: τη συναισθηματική εξάντληση (όπου νιώθεις ότι δεν έχεις τίποτα άλλο να δώσεις), την αποστασιοποίηση ή τον κυνισμό απέναντι στις υποχρεώσεις, και ένα έντονο αίσθημα αναποτελεσματικότητας.

Η κοινωνική πραγματικότητα σήμερα επιβραβεύει την ασταμάτητη παραγωγικότητα. Οι άνθρωποι που μαθαίνουν να ανταποκρίνονται πάντα στις προσδοκίες των άλλων, συχνά εγκλωβίζονται στον ρόλο του «φροντιστή», παραμελώντας τις δικές τους βασικές ανάγκες. Το «εσύ δεν έχεις ανάγκη» γίνεται μια κοινωνική ταμπέλα που στερεί το δικαίωμα στην ευαλωτότητα. Όταν το περιβάλλον σου θεωρεί δεδομένο ότι θα τα καταφέρεις, σταματά να ρωτά «πώς είσαι;». Κι έτσι, η απομόνωση μεγαλώνει.

Η εξουθένωση δεν είναι προσωπική αποτυχία ούτε έλλειψη ανθεκτικότητας. Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που ζητά συνεχώς να «γεμίζεις τα ποτήρια των άλλων», ενώ το δικό σου είναι πια άδειο.

Πώς μπορείς, λοιπόν, να αρχίσεις  να αδειάζεις αυτό το βάρος; Η ανάκαμψη δεν κρύβεται σε μαγικές αλλαγές, αλλά σε μικρές, ανθρώπινες νίκες:

• Το δικαίωμα στο «Όχι»: Το να βάζεις  όρια δεν είναι εγωισμός, είναι αυτοπροστασία. Κάθε φορά που λες «όχι» σε κάτι που σε  ξεπερνά, λες «ναι» στην υγεία σου.
• Μικρές παύσεις αποσυμπίεσης: Ακόμα και δέκα λεπτά απόλυτης ησυχίας μέσα στη μέρα, χωρίς οθόνες και υποχρεώσεις, βοηθούν το νευρικό σύστημα να κατεβάσει ταχύτητα.
• Επανασύνδεση με το σώμα: Η εξουθένωση «γράφει» πρώτα στο σώμα. Ο επαρκής ύπνος, ένα ζεστό γεύμα χωρίς βιασύνη ή ένας σύντομος περίπατος είναι τα πρώτα ουσιαστικά βήματα φροντίδας.
• Μοίρασμα χωρίς ενοχές: Το να παραδεχτείς σε έναν δικό σου  άνθρωπο ή σε έναν επαγγελματία ότι «κουραστήκες» σπάει τον μύθο του αλώβητου.

Η φροντίδα του εαυτού σου είναι προϋπόθεση επιβίωσης. Το να ζητάς βοήθεια δεν μειώνει τη δύναμή σου· αντίθετα, αποτελεί την απόλυτη πράξη αυτογνωσίας.

Ακόμη και οι πιο δυνατοί άνθρωποι χρειάζονται έναν ασφαλή χώρο για να αφήσουν τα βάρη τους. Δεν χρειάζεται να τα προλάβεις όλα μόνοι σου. Έχεις   κι εσείς ανάγκη — και αυτό είναι απόλυτα ανθρώπινο.

 Έχεις νιώσει ποτέ την πίεση του να πρέπει να είσαι πάντα ο «δυνατός» της υπόθεσης; Ποιοι είναι οι δικοί σου τρόποι για να «κατεβάζεις  ταχύτητα» όταν νιώθεις  ότι πιέζεσαι;

The post Δεν έχεις ανάγκη εσύ….. appeared first on agrinionet.gr.

Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά,βρίσκονται τα παιδιά.Παιδιά 17- 18 χρονών που καλούνται να αποφασίσουν- ή τουλάχιστον έτσι νιώθουν-αν θα ”πετύχουν΄΄ ή αν θα ΄΄αποτύχουν΄΄ στη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες εξετάσεων.

Σήμερα άκουσα πάλι τη φράση:΄΄Αν δεν περάσω θα τους απογοητεύσω όλους΄΄.

Δεν την είπε ένας ενήλικας με χρόνια στη πλάτη του. Την είπε ένα παιδί.Και σκέφτηκα πόσο βαρύ φορτίο κουβαλούν οι έφηβοι σήμερα.Όχι μόνο να γράψουν καλά.Αλλά να αποδείξουν ότι αξίζουν.

Στο γραφείο,τέτοια εποχή,βλέπω μαθητές που δεν φοβούνται μόνο τις εξετάσεις.Φοβούνται το βλέμμα των άλλων.

Την τρομακτική ερώτηση:”Πως έγραψες;”

Τη σύγκριση.

Την αποτυχία.

Την πιθανότητα να μην είναι ”αρκετοί”.

Κάποια παιδιά κλαίνε, επειδή κουράστηκαν.Κάποια, επειδή δεν αντέχουν άλλο να διαβάζουν.Κάποια, επειδή νιώθουν ενοχές όταν ξεκουράζονται.Και κάποια ,επειδή δεν ξέρουν ΠΩΣ να πούνε στους γονείς τους ,οτι φοβούνται.

Ξέρετε τι με συγκλονίζει περισσότερο;

Οτι πολλά παιδιά δεν ζητούν επιτυχία.Ζητούν αποδοχή .Να ακούσουν:”Σ΄αγαπώ.Κι ας μην τα καταφέρεις όπως περίμενες.”

”Σ΄αγαπώ.Η ζωή σου δεν τελειώνει σε μια κόλλα χαρτί.”

”Σ΄αγαπώ ……..γιατί υπάρχεις ”.

Απλά,ζεστά,ανθρώπινα.

Πόσο ανάγκη έχουν οι έφηβοι να ακούσουν κάτι διαφορετικό απο αυτό που φωνάζει η κοινωνία γύρω τους.Όχι μόνο ”Διάβασε” αλλά και ”Κοιμήσου.Φάε.Ξεκουράσου.Μίλα,αν το θες.”

Πίσω απο τους μαθητές,υπάρχουν παιδιά που ακόμα διαμορφώνονται.Παιδιά που χρειάζονται στήριξη και όχι μόνο απαιτήσεις.

Χρειάζονται  γονείς που θα αντέξουν το άγχος τους χωρίς να το μετατρέψουν σε πίεση.

Χρειάζονται ενήλικες που θα θυμούνται οτι η εφηβεία δεν είναι μόνο στόχοι και επιδόσεις .Είναι και ευαλωτότητα.

Και ίσως τελικά, αυτό να είναι το πιο σημαντικό που χρειάζεται να  θυμόμαστε  όλοι αυτές τις μέρες .

Οι Πανελλαδικές μπορούν να κρίνουν μια σχολή.Οχι την αξία ενός ανθρώπου.

Κανένας βαθμός δεν μπορεί να μετρήσει την καλοσύνη,την ευαισθησία,τη δύναμη,τη μοναδικότητα και το φως που φέρνει μαζί του κάθε παιδί.

Ίσως λοιπόν,αντί να ρωτάμε συνεχώς ”Πόσο έγραψες; Πέρασες ;” να κάνουμε από σήμερα,απο τώρα, την αρχή, με το ”Πως είσαι πραγματικά; Πως νιώθεις;”Κι αυτή η ερώτηση ”ξεκλειδώνει” τις καρδιές όλων μας.Μικρών και μεγάλων,μαθητών και γονέων.

Σας το υπόσχομαι…….

Ξένια Παπαναστασίου

Κοινωνική Λειτουργός

Σπ.Τσικνιά 24 

The post Ξένια Παπαναστασίου: Πανελλαδικές ή αλλιώς το family thriller  του καλοκαιριού appeared first on agrinionet.gr.

Η επικαιρότητα. Μια συνθήκη διαρκώς μεταβαλλόμενη, που το τελευταίο διάστημα επαναφέρει στο προσκήνιο με το πιο σκληρό και απάνθρωπο τρόπο ζητήματα που αφορούν και δοκιμάζουν την ψυχική ανθεκτικότητα όλων μας.

Υπάρχουν ειδήσειςπου δεν τις “διαβάζεις” απλώς.Τις νιώθεις να κάθονται μέσα σου πιο βαριά απ’ όσο θα ήθελες.Η απώλεια ενός εφήβου σε δυστύχημα  με πατίνι είναι μία απ αυτές τις στιγμές.Γιατί πίσω απο τον τίτλο και τις λέξεις ,υπάρχει πάντα ένα παιδί, που δεν πρόλαβε να μεγαλώσει και μία οικογένεια που καλείται να μάθει να αναπνέει διαφορετικά, απο τη μια στιγμή στην άλλη.

Σε τέτοιες στιγμές,ο εύκολος δρόμος είναι οι κρίσεις και οι απόλυτες απαντήσεις.Ο δύσκολος,αλλά πιο ουσιαστικός,είναι να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε.Οχι για να δικαιολογήσουμε,αλλά για να δούμε τι συμβαίνει γύρω μας και μέσα μας ,όταν μεγαλώνουμε παιδιά σε ένα κόσμο που κινείται ταχύτατα και δεν προλαβαίνουμε να τον επεξεργαστούμε

ΕΦΗΒΕΙΑ Μια ηλικία ανάμεσα στο “θέλω” και “μπορώ”.

Η εφηβεία είναι μία περίοδος γεμάτη ένταση,ανάγκη για ελευθερία,εξερεύνηση αλλά και ανάγκη για αποδοχή.Ο ‘εφηβος δεν είναι ούτε παιδί ,ούτε ενήλικας.Θέλει να δοκιμάσει τα όριά του,να νιώθει δυνατός και να ξεχωρίζει.Όμως ,έχει και μια βαθιά ανάγκη για ασφάλεια ,ακόμα κι αν δεν το παραδέχεται.Αυτό  το “διπλό” είναι που κάνει την εφηβεία τόσο όμορφη αλλά και τόσο ευάλωτη,αφού η παρόρμηση πολλές φορές προηγείται της σκέψης

ΤΑ ΟΡΙΑ.Οχι τοίχοι αλλά χέρια που κρατούν .

Τις περισσότερες φορές η λέξη “’όρια” ακούγεται σκληρή και άκαμπτη,πόση τρυφερότητα όμως κρύβει…..Πίσω απο ένα παιδί που μαθαίνει να περπατάει είναι δύο χέρια που δεν το εμποδίζουν να προχωρήσει,απλά το βοηθούν να μην πέσει.

Για έναν έφηβο,τα όρια δεν χρειάζεται να είναι πολλά.Χρειάζεται όμως να είναι σταθερά και καθαρά.Δεν θα τα επιβάλλουμε απο τη θέση εξουσίας του γονέα-επειδή το λέω εγώ-Τότε,.είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα αποτύχει η όλη προσπάθεια.Τα όρια χτίζονται μέσα απο τη σχέση και τη συνδιαλλαγή με το παιδί.

ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ.Οι άνθρωποι που προσπαθούν μέσα σε πίεση

Είναι εύκολο να μιλάμε για γονεική ευθύνη.Στη πραγματικότητα ,οι γονείς προσπαθούν για την  καθημερινή διαβίωση,φορτωμένοι ,κυριολεκτικά,με άγχος και ενοχές .Συχνά χωρίς αρκετή υποστήριξη.

Κανένας γονιός δεν έχει όλες τις απαντήσεις.Οι περισσότεροι κινούνται ανάμεσα στο “να προστατεύσω “ και στο να “αφήσω χώρο”.Αυτό το ανάμεσα όμως είναι εξουθενωτικό.

Είναι σημαντικό ,να είναι παρόντες στη ζωή του παιδιού τους.Να μιλούν και να ακούν.Να  θέτουν όρια ,όχι απο φόβο ,αλλά απο νοιάξιμο κι απο φροντίδα.Και κυρίως,να αντέχουν οτι το παιδί τους ,κάποια στιγμή ,θα διαφωνήσει,θα αντιδράσει και ίσως ,για λίγο ,θα απομακρυνθεί.Αυτό δεν σημαίνει ότι χάνεται η σχέση.Αντίθετα,δοκιμάζεται και δυναμώνει.

ΤΑ ΠΑΤΙΝΙΑ .Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΔΕΝ ΘΑ ΣΥΜΒΕΙ ΣΕ ΜΕΝΑ.

Είναι εύκολα ,γρήγορα ,διασκεδαστικά,απλά,άρα και ασφαλή’. Ομως δεν είναι πάντα έτσι.Η απροσεξία ,η βιασύνη ,η υπερεκτίμηση του έφηβου εαυτού,αλλά και η απουσία προστατευτικού εξοπλισμού,μπορούν να αποβούν επιζήμιες.

Πέρα απο την ενημέρωση και την συνολική  προώθηση μιας διαφορετικής κουλτούρας (μην ξεχνάμε εξάλλου οτι τα παιδιά κάνουν ο.τι βλέπουν όχι ο,τι ακουν) ,το κλειδί βρίσκεται πάλι στη σχέση γονέα και παιδιού.

Αν υπάρχει κάτι που μπορούμε να κρατήσουμε απο αυτή την τραγωδία είναι ίσως η ανάγκη να ξανασυναντηθούμε  μέσα στην οικογένειά μας.Να μιλήσουμε περισσότερο,να ακούμε πιο βαθιά,να βάζουμε όρια χωρίς ντροπή και χωρίς ενοχή.

Ας θυμόμαστε ότι πολλές φορές το ¨΄οχι¨που λέει ένας γονιός σήμερα μπορεί να είναι αυτό που θα προστατεύσειτη ζωή ενός παιδιού αύριο.

The post Όρια στην εφηβεία, γονεική ευθύνη και η ανθρώπινη πλευρά μιας δύσκολης εποχής, με αφορμή ένα τραγικό περιστατικό με πατίνι….. appeared first on agrinionet.gr.

Η πρόληψη  είναι  ένας από τους πιο ουσιαστικούς πυλώνες δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής. Και αυτό γίνεται σήμερα περισσότερο εμφανές από ποτέ.

Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας «ΟΔΥΣΣΕΑΣ» στην Αιτωλοακαρνανία επιτελεί εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια ένα πολυεπίπεδο και εξαιρετικά σημαντικό έργο στην τοπική κοινωνία. Μέσα από προγράμματα πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης βρίσκεται καθημερινά δίπλα σε μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, νέους ανθρώπους, στελέχη υγείας, φορείς πρόνοιας, στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας και της Δικαιοσύνης αλλά και σε κάθε πολίτη που χρειάζεται συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Παράλληλα, εξαιτίας της μεγάλης έλλειψης δομών ψυχικής υγείας στην Αιτωλοακαρνανία, το Κέντρο καλύπτει καθημερινά κρίσιμα κενά, διαχειριζόμενο εισαγγελικές παραγγελίες από τις Εισαγγελίες Αγρινίου και Μεσολογγίου, παραπομπές από το Κέντρο Ψυχικής Υγείας, το ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. και ιδιώτες ψυχιάτρους, παρέχοντας όλες τις υπηρεσίες του δωρεάν προς την κοινωνία.

Το ζήτημα που έχει προκύψει με το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση αφορά ουσιαστικά δύο πολύ σοβαρούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά τους ίδιους τους εργαζόμενους και επιστήμονες των Κέντρων Πρόληψης. Ανθρώπους με πολυετή εμπειρία, εξειδικευμένη κατάρτιση και βαθιά γνώση της τοπικής κοινωνίας, οι οποίοι εδώ και δεκαετίες υπηρετούν με συνέπεια έναν εξαιρετικά απαιτητικό και ευαίσθητο τομέα. Η αβεβαιότητα που δημιουργείται για το εργασιακό τους μέλλον δεν αποτελεί μόνο ένα σοβαρό εργασιακό ζήτημα. Επηρεάζει αναπόφευκτα και την ίδια την ποιότητα και τη συνέχεια του έργου που παρέχουν. Δεν μπορεί μια τόσο κρίσιμη κοινωνική υπηρεσία να λειτουργεί υπό καθεστώς διαρκούς ανασφάλειας για τους ανθρώπους που τη στηρίζουν.

Ο δεύτερος και ίσως ακόμη σημαντικότερος άξονας αφορά την ίδια την κοινωνία. Σε μια εποχή όπου οι εξαρτήσεις έχουν πολλαπλασιαστεί και αλλάξει μορφή – από τις ουσίες έως τον τζόγο, το αλκοόλ, το διαδίκτυο, το ηλεκτρονικό στοίχημα και τις νέες συμπεριφορικές εξαρτήσεις – η ανάγκη για πρόληψη και ψυχική ενδυνάμωση γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.

Η πρόληψη σήμερα δεν αφορά μόνο την αποφυγή μιας εξάρτησης. Αφορά την ψυχική ανθεκτικότητα, την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική σύνδεση, την ενδυνάμωση της οικογένειας και της σχολικής κοινότητας. Αφορά τη δυνατότητα μιας κοινωνίας να προλαμβάνει κρίσεις πριν αυτές γίνουν μη αναστρέψιμες.

Η υποβάθμιση ή η αποδυνάμωση τέτοιων δομών δεν θα έχει μόνο κοινωνικό κόστος αλλά και σοβαρό οικονομικό κόστος για το ίδιο το κράτος. Γιατί όταν η πρόληψη απουσιάζει, οι συνέπειες επιστρέφουν πολλαπλάσιες μέσα από την αύξηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, της παραβατικότητας, της βίας, των εξαρτήσεων και της πίεσης προς το δημόσιο σύστημα υγείας και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Η πρόληψη δεν είναι δαπάνη. Είναι επένδυση για μια πιο υγιή, ασφαλή και ανθεκτική κοινωνία.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται ξεκάθαρη θέση και δημόσια δέσμευση από όλους τους βουλευτές της Αιτωλοακαρνανίας και ιδιαίτερα από τους κυβερνητικούς βουλευτές, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης, η δημόσια χρηματοδότησή τους και η εργασιακή ασφάλεια των ανθρώπων που υπηρετούν έναν τόσο κρίσιμο κοινωνικό ρόλο.

Η ψυχική υγεία και η πρόληψη δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως υποσημείωση ενός νομοσχεδίου. Αφορούν την ίδια τη συνοχή, την ασφάλεια και το μέλλον της κοινωνίας μας.

*ο Ανδρέας Σκαρτσάρης είναι Φαρμακοποιός , Πρόεδρος Δ.Σ. του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και μέλος Δ.Σ. του Κ.Π. Οδυσσέας.

The post Ανδρέας Σκαρτσάρης: Η πρόληψη σε αβεβαιότητα. appeared first on agrinionet.gr.

Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού

Το φως αποτελεί το βασικό στοιχείο της περιόδου από το Πάσχα μέχρι την Πεντηκοστή.

Την βραδιά της Αναστάσεως, κατά την στιγμή του «δεύτε λάβετε φως», καθώς η φλόγα από την λαμπάδα του ιερέα μεταδόθηκε σε όλες τις αναστάσιμες λαμπάδες των πιστών, βρεθήκαμε νοερά έξω από το μνημείο του Εσταυρωμένου Ιησού και γίναμε μάρτυρες του ζωηφόρου Φωτός που, σε μια στιγμή, καταύγασε την οικουμένη.

Αλλά και στο τέλος της Αναστάσιμης περιόδου το ίδιο Φως, διάσπαρτο σε μικρές φλόγες, θα εμφανιστεί πάνω από τα κεφάλια των Μαθητών και θα αποκαλύψει τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Η ημέρα αυτή αποτελεί το γενέθλιον της Εκκλησίας, η οποία, από τότε, ακτινοβολεί ως πνευματικός φάρος της οικουμένης.

Κατά την διάρκεια αυτών των πενήντα ημερών μετά το Πάσχα, η Εκκλησία ζει μέσα στο αναστάσιμο Φως. Τα αναστάσιμα τροπάρια, τα λευκά άμφια των ιερέων και το χαρμόσυνο κλίμα όλων των ακολουθιών δείχνουν την μετάβαση από το σκοτάδι της λύπης και του θανάτου στην χαρά της νέας και αιώνιας ζωής.

Στο σημερινό Ευαγγέλιο, αυτή η μετάβαση από το σκοτάδι στο φως αποκαλύπτεται με τρόπο συγκλονιστικό στο θαύμα της ιάσεως του εκ γενετής τυφλού. Μόνον αμυδρά μπορούμε να συλλάβουμε τα συναισθήματα ενός ανθρώπου, ο οποίος, ενώ δεν είχε αντικρίσει ποτέ σχήματα και χρώματα, βρίσκεται, από την μία στιγμή στην άλλη, εκστατικός θεατής και θαυμαστής ενός πρωτοφανέρωτου κόσμου.

Ακριβώς την ίδια εμπειρία, η Εκκλησία μας καλεί να βιώσουμε σε κάθε πτυχή της πνευματικής ζωής. Βεβαίως, η Ανάσταση του Χριστού αποτελεί γεγονός που πραγματοποιήθηκε μία φορά και από τότε το φως αποτελεί μια διαρκή και μόνιμη πραγματικότητα. Εμείς, όμως, ως άνθρωποι, παλινδρομούμε. Αν και εξήλθαμε ολόφωτοι και αναγεννημένοι από την κολυμβήθρα της βαπτίσεώς μας, η βύθιση στο σκοτάδι των παθών και της αμαρτίας αποτελεί γεγονός που, δυστυχώς, επαναλαμβάνεται. Οι μικρές και οι μεγάλες πτώσεις αποτελούν για την ζωή του καθενός από εμάς καθημερινή εμπειρία. Για τον λόγο αυτό, μέσα στην Εκκλησία, υπάρχει διαρκώς η δυνατότητα μετανοίας, αναβαπτίσεως μέσω του μυστηρίου της Ιεράς Εξομολογήσεως και επιστροφής στον δρόμο που οδηγεί στην επουράνιο Βασιλεία, όπου επισκοπεί το φως του προσώπου του Αναστημένου Κυρίου.

Μέχρι τότε, ο πνευματικός αγώνας του κάθε Χριστιανού είναι διαρκής. Διαρκής όμως είναι και η πνευματική τροφοδοσία και ενίσχυση των δυνάμεών μας, τις οποίες μας παρέχει η Εκκλησία μέσω των Ιερών Μυστηρίων της και ιδιαιτέρως μέσω του κορυφαίου Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. Διότι, αδελφοί μου, τί άλλο είναι η Θεία Λειτουργία από μία διαρκή ένωση με το Αναστημένο Σώμα του Χριστού και μία διαρκή συμμετοχή μας στην αιώνια ζωή και το αδαπάνητο Φως που έφερε στους ανθρώπους η Ανάστασή Του;

Ιδιαιτέρως, όσο πλησιάζει η στιγμή της ενώσεως μαζί Του μέσω της Θείας Κοινωνίας, και ενώ έχουμε απευθύνει προς τον Θεό Πατέρα την προσευχή που ο Χριστός μας δίδαξε λέξη προς λέξη, το «Πάτερ ημών», ο ιερέας μας καλεί να σκύψουμε το κεφάλι μπροστά στον Θεό και Δεσπότη της ζωής μας. Ακριβώς για τον λόγο αυτό, η τελευταία δέηση πριν την Θεία Κοινωνία ονομάζεται «ευχή της κεφαλοκλισίας», δηλαδή ευχή που μας καλεί όλους να κλίνουμε την κεφαλή ως ένδειξη απέραντου σεβασμού και ευγνωμοσύνης προς Εκείνον, που σε λίγο θα μας χαρίσει το ίδιο Του το Σώμα και το ίδιο Του το Αίμα. «Σε ευχαριστούμε, αόρατε Βασιλέα», προσεύχεται ο ιερέας, «εσύ ο Οποίος, με την αμέτρητη δύναμή σου δημιούργησες τα πάντα και με το πλήθος της αγάπης σου τα έφερες όλα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη. Εσύ λοιπόν, Δέσποτα, από τον ουρανό επίβλεψε την ματιά προς αυτούς, που τώρα έχουν κλίνει την κεφαλή τους· γιατί δεν έσκυψαν σε άνθρωπο, αλλά σε σένα τον μεγάλο Θεό. Εσύ λοιπόν, Δέσποτα, όλους εμάς τώρα βοήθησέ μας στο καλό, σύμφωνα με ο,τι ο καθένας έχει ανάγκη· συνταξίδεψε μαζί μ’ εκείνους που ταξιδεύουν στην θάλασσα· συνοδοιπόρησε μ’ εκείνους που περπατάνε στην στεριά· θεράπευσε τους αρρώστους, εσύ που είσαι ο ίατρός των ψυχών και των σωμάτων μας».

 «Όλα αυτά θα συμβούν με την χάρη, την ευσπλαχνία και την φιλανθρωπία του μονογενούς  σου Υιού, που μαζί του συνδοξάζεσαι, και με το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό σου Πνεύμα, τώρα και πάντα και στους ατελεύτητους αιώνες».

 Είναι τώρα η στιγμή, κατά την οποία αναγνωρίζουμε πως, ο,τι υπάρχει ορατό και αόρατο οφείλει την ύπαρξή του στον επουράνιο Βασιλέα και Δημιουργό, ο Οποίος, εκ του μη όντως, δημιούργησε την ζωή. Κάθε μας σκέψη, κάθε μας πράξη, κάθε μας ανάγκη και δυνατότητα, κάθε μας αδυναμία και χάρισμα, ακόμη και το τελευταίο κύτταρο του σώματός μας, βρίσκονται κάτω από την ματιά Του και μέσα στην αγάπη Του. Προς Αυτόν και μόνον επιτρέπεται ο άνθρωπος να σκύβει το κεφάλι. Όχι εξ αιτίας του φόβου που κάνει συνήθως τους ανθρώπους να προσκυνούν άλλους ανθρώπους, αλλά εξ αιτίας σεβασμού και ευγνωμοσύνης προς τον Ύψιστο Θεό, ο Οποίος ήρθε στη γη για χάρη μας.

Ο κάθε άνθρωπος έχει να δώσει τον δικό του αγώνα, να παλέψει με τα ιδιαίτερα πάθη και τις αδυναμίες του. Ο κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει στην ζωή τον δικό του Γολγοθά. Για όλες αυτές τις καταστάσεις, όμως, ένα είναι το κοινό φάρμακο: Τα αγιασμένα Τίμια Δώρα, που, αυτή την στιγμή, βρίσκονται πάνω στην Αγία Τράπεζα. Αυτόν, ο Οποίος τα εξαγίασε, τον Κύριο Ιησού Χριστό ικετεύουμε, Αυτόν εμπιστευόμαστε και παρακαλούμε, ώστε, την κάθε περίσταση της ζωής μας, το κάθε τι που μας συμβαίνει, ακόμη και όσα μας φοβίζουν, μας πανικοβάλλουν η μας φέρνουν σε αμηχανία, να τα οδηγεί πάντα σε καλό.

Το βλέπουμε και το ομολογούμε: οι δυσκολίες της ζωής και τα απρόοπτα ανατρέπουν συχνά τους σχεδιασμούς μας και υπερβαίνουν τις δυνάμεις μας. Γι  αὐτὸ και τώρα, με σκυμμένο το κεφάλι, καλούμε τον Θεό Πατέρα να γίνει ο συμπαραστάτης μας σε κάθε προσπάθεια, ο γιατρός μας σε κάθε ασθένεια και ο συνοδοιπόρος μας σε κάθε διαδρομή.

Σε λίγο θα βρεθούμε όλοι μπροστά στο κοινό ποτήριο, όμως οι ανάγκες του καθενός, οι αγωνίες και οι φόβοι είναι ιδιαίτεροι. Αυτός που διατίθεται προς όλους, γίνεται, συγχρόνως, και ο προσωπικός Φίλος και Σωτήρας του καθενός. Σε άλλον, μετατρέπεται σε ακτίνα φωτός που τον συναντά στο απόλυτο σκοτάδι της απελπισίας, όπως συνέβη σήμερα με τον τυφλό της Ευαγγελικής περικοπής. Σε άλλον, μετατρέπεται σε ελευθερωτή από τα φρικτά πάθη που δηλητηριάζουν την ψυχή, όπως υπήρξε ελευθερωτής του Παύλου και του Σίλα, όταν βρέθηκαν στην φυλακή, σύμφωνα με την σημερινή Αποστολική περικοπή.  Ας μην έχουμε καμία αμφιβολία: Ο Χριστός γνωρίζει τις ανάγκες μας τους φόβους και τις αγωνίες μας, γνωρίζει, όμως, και τον ιδιαίτερο δρόμο που πρέπει να βαδίσει ο καθένας από εμάς, προκειμένου να βρει την χαρά και την γαλήνη. Ας Τον αναζητούμε διαρκώς, ας εμπιστευτούμε στην αγάπη Του όλους τους σχεδιασμούς και ολόκληρη την ύπαρξή μας, ας Του παραδώσουμε το πηδάλιο της ζωής μας και ας είμαστε βέβαιοι πως είναι ο μόνος Κυβερνήτης που έχει την δυνατότητα να μας οδηγήσειβοήθησέ μας στο καλό, σύμφωνα με ο,τι ο καθένας έχει ανάγκη· συνταξίδεψε μαζί μ’ εκείνους που ταξιδεύουν στην θάλασσα· συνοδοιπόρησε μ’ εκείνους που περπατάνε στην στεριά· θεράπευσε τους αρρώστους, εσύ που είσαι ο ίατρός των ψυχών και των σωμάτων μας».

 «Όλα αυτά θα συμβούν με την χάρη, την ευσπλαχνία και την φιλανθρωπία του μονογενούς  σου Υιού, που μαζί του συνδοξάζεσαι, και με το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό σου Πνεύμα, τώρα και πάντα και στους ατελεύτητους αιώνες».

 Είναι τώρα η στιγμή, κατά την οποία αναγνωρίζουμε πως, ο,τι υπάρχει ορατό και αόρατο οφείλει την ύπαρξή του στον επουράνιο Βασιλέα και Δημιουργό, ο Οποίος, εκ του μη όντως, δημιούργησε την ζωή. Κάθε μας σκέψη, κάθε μας πράξη, κάθε μας ανάγκη και δυνατότητα, κάθε μας αδυναμία και χάρισμα, ακόμη και το τελευταίο κύτταρο του σώματός μας, βρίσκονται κάτω από την ματιά Του και μέσα στην αγάπη Του. Προς Αυτόν και μόνον επιτρέπεται ο άνθρωπος να σκύβει το κεφάλι. Όχι εξ αιτίας του φόβου που κάνει συνήθως τους ανθρώπους να προσκυνούν άλλους ανθρώπους, αλλά εξ αιτίας σεβασμού και ευγνωμοσύνης προς τον Ύψιστο Θεό, ο Οποίος ήρθε στη γη για χάρη μας.

Ο κάθε άνθρωπος έχει να δώσει τον δικό του αγώνα, να παλέψει με τα ιδιαίτερα πάθη και τις αδυναμίες του. Ο κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει στην ζωή τον δικό του Γολγοθά. Για όλες αυτές τις καταστάσεις, όμως, ένα είναι το κοινό φάρμακο: Τα αγιασμένα Τίμια Δώρα, που, αυτή την στιγμή, βρίσκονται πάνω στην Αγία Τράπεζα. Αυτόν, ο Οποίος τα εξαγίασε, τον Κύριο Ιησού Χριστό ικετεύουμε, Αυτόν εμπιστευόμαστε και παρακαλούμε, ώστε, την κάθε περίσταση της ζωής μας, το κάθε τι που μας συμβαίνει, ακόμη και όσα μας φοβίζουν, μας πανικοβάλλουν η μας φέρνουν σε αμηχανία, να τα οδηγεί πάντα σε καλό.

Το βλέπουμε και το ομολογούμε: οι δυσκολίες της ζωής και τα απρόοπτα ανατρέπουν συχνά τους σχεδιασμούς μας και υπερβαίνουν τις δυνάμεις μας. Γι  αὐτὸ και τώρα, με σκυμμένο το κεφάλι, καλούμε τον Θεό Πατέρα να γίνει ο συμπαραστάτης μας σε κάθε προσπάθεια, ο γιατρός μας σε κάθε ασθένεια και ο συνοδοιπόρος μας σε κάθε διαδρομή.

Σε λίγο θα βρεθούμε όλοι μπροστά στο κοινό ποτήριο, όμως οι ανάγκες του καθενός, οι αγωνίες και οι φόβοι είναι ιδιαίτεροι. Αυτός που διατίθεται προς όλους, γίνεται, συγχρόνως, και ο προσωπικός Φίλος και Σωτήρας του καθενός. Σε άλλον, μετατρέπεται σε ακτίνα φωτός που τον συναντά στο απόλυτο σκοτάδι της απελπισίας, όπως συνέβη σήμερα με τον τυφλό της Ευαγγελικής περικοπής. Σε άλλον, μετατρέπεται σε ελευθερωτή από τα φρικτά πάθη που δηλητηριάζουν την ψυχή, όπως υπήρξε ελευθερωτής του Παύλου και του Σίλα, όταν βρέθηκαν στην φυλακή, σύμφωνα με την σημερινή Αποστολική περικοπή.

 Ας μην έχουμε καμία αμφιβολία: Ο Χριστός γνωρίζει τις ανάγκες μας τους φόβους και τις αγωνίες μας, γνωρίζει, όμως, και τον ιδιαίτερο δρόμο που πρέπει να βαδίσει ο καθένας από εμάς, προκειμένου να βρει την χαρά και την γαλήνη. Ας Τον αναζητούμε διαρκώς, ας εμπιστευτούμε στην αγάπη Του όλους τους σχεδιασμούς και ολόκληρη την ύπαρξή μας, ας Του παραδώσουμε το πηδάλιο της ζωής μας και ας είμαστε βέβαιοι πως είναι ο μόνος Κυβερνήτης που έχει την δυνατότητα να μας οδηγήσει στον ασφαλή λιμένα της σωτηρίας.

The post Η Θεία Λειτουργία είναι μία διαρκή ένωση με το Αναστημένο Σώμα του Χριστού appeared first on agrinionet.gr.

Με αφορμή τη συζήτηση που διεξήχθη στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αγρινίου στις 27-4-2026 με θέμα την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής της Λίμνης Τριχωνίδας και με βάση τα πορίσματα της Συνεδριακής Ημερίδας που διεξήχθη στις 18 Μαΐου 2025 από την Επιτροπή Αγώνα για την Υπεράσπιση της Τριχωνίδας επικαιροποιούμε την πρότασή μας για το οικοσύστημα των Λιμνών Τριχωνίδας και Λυσιμαχίας και το Βιώσιμο Μέλλον της περιοχής, την οποία διατυπώνουμε συνοπτικά ως κάτωθι:

Υποδομές έργα και δράσεις

α) Δημιουργία έργων πρόσβασης και υποδομών στη λίμνη

1. Ολοκλήρωση  των έργων  αποχέτευσης των παραλίμνιων Κοινοτήτων.

2. Βελτίωση και επέκταση του παραλίμνιου περιφερικού δρόμου (παρατριχώνιου) της Τριχωνίδαςμε χάραξη κάθετων δρόμων για πρόσβαση στη λίμνη.

3. Επέκταση του υφιστάμενου ποδηλατοδρόμου για τη σύνδεση της πόλης του Αγρινίου με τη λίμνη Τριχωνίδα.

4. Πλωτές εξέδρες σε πέντε συγκεκριμένα σημεία της λίμνης  για την πρόσδεση των σκαφών και επίσης για τις ναυταθλητικές δραστηριότητες.

5.. Δημιουργία  καταλυμάτων για την φιλοξενία και διαμονή των επισκεπτών.

6. Δημιουργία ιστού σηματοδοτημένων μονοπατιών και συστήματος θέσεων θέας, αυτοξενάγησης, ανάπαυσης και παρατήρησης.

7. Δημιουργία  ποδηλατοδρόμων για  ορεινή και παραλίμνια ποδηλασία.

8. Δημιουργία υποδομών για την αναβάθμιση και αξιοποίηση των ιαματικών λουτρών της περιοχής.

β) Βιώσιμος και ποιοτικός τουρισμός.

Μορφές οικοτουριστικής ανάπτυξης στη Λίμνη Τριχωνίδα 

1. Δημιουργία Γραφείου Οικοτουρισμού και Οργάνωσης της Τουριστικής εμπειρίας και ήπιων εγκαταστάσεων και υποδομών.

2. Εκσυγχρονισμός του Κέντρου Περιβάλλοντος Τριχωνίδας  (ΚΕΠΕΤΡΙ) στη θέση Αμπάρια  Παναιτωλίου ως πύλη οικοτουρισμού για τον άξονα Παναιτωλικό- Αράκυνθος- Λυσιμαχία- Τριχωνίδα με δημιουργία χώρου 6-10 περιπτέρων για την έκθεση τοπικών προϊόντων.

3. Δημιουργία Μουσείου Φυσικής Ιστορίας και ενυδρείου με τα ψάρια των λιμνών μας, με σύγχρονες εγκαταστάσεις, το οποίο θα αποτελεί ουσιαστικά κέντρο έρευνας για την ανάδειξη των λιμναίων οικοσυστημάτων της Αιτωλοακαρνανίας.

4.  Υπαίθριο Μουσείο και Πάρκο Νερού στο Δήμο Αγρινίου

5. Συνεδριακό Κέντρο

6. Ανασύσταση παραδοσιακών οικισμών και Δημιουργία  χώρων, όπου θα παρουσιάζεται ο παραδοσιακός τρόπος ζωής των κατοίκων (Λαογραφικά μουσεία, αναστήλωση παλιών νερόμυλων, βυζαντινές εκκλησίες, κ.ά).

7. Κίνητρα προκειμένου  στα χωριά γύρω από τη λίμνη πρέπει να δοθεί η δυνατότητα να αναστηλωθούν σπίτια με παραδοσιακή αρχιτεκτονική ώστε να δημιουργηθούν ξενώνες.

8. Δημιουργία οικολογικών μονοπατιών γύρω από τη λίμνη (κυρίως παλιά μονοπάτια που θα επαναχρησιμοποιηθούν) και τα οποία  συνδέουν τη λίμνη με τα γύρω βουνά και τον Εύηνο, καθώς επίσης και ένα μονοπάτι, για πεζούς και ποδήλατα, το οποίο θα κυκλώνει τη λίμνη.

9. Υδάτινες Διαδρομές. Δημιουργία περιηγητικών δρομολογίων με ειδικά οικολογικά σκάφη ωθούμενα με ηλιακή ενέργεια , ώστε να ξεναγούν τους επισκέπτες στα διάφορα οικοσυστήματα της λίμνης. Το δρομολόγιο θα μπορούσε να ξεκινάει από τα Αμπάρια Παναιτωλίου και να κάνει τη διαδρομή: Αμπάρια – Καινούργιο – Ντουγρή – Μυρτιά – Φωτμού – Σιταράλωνα – Καψοράχη – Δαφνιάς – Αμπάρια.

10. Οικολογική Κατασκήνωση (Eco–camping): Δημιουργία δύο δημοτικών eco–camping, τα οποία θα προσελκύσουν επισκέπτες στην περιοχή.

11.  Ιστιοπλοΐα – Διεθνές Ιστιοπλοϊκό Κέντρο :  Μια σημαντική επίσης προοπτική ήπιας ανάπτυξης στην λίμνη Τριχωνίδα είναι η εγκαθίδρυση, έπειτα από σχετική μελέτη, του αθλήματος της ιστιοπλοΐας και η αδελφοποίηση με παρόμοια περιοχή στην Ευρώπη – π.χ. Ελβετία με στόχο τη δημιουργία διεθνούς ιστιοπλοϊκού κέντρου στην Τριχωνίδα . Έτσι δημιουργείται ένας ικανός πόλος έλξης επισκεπτών και αθλητών.

12. Γαστρονομικός Τουρισμός: Όταν μια λίμνη σαν την Τριχωνίδα διαθέτει 20 διαφορετικά είδη ψαριών από τα οποία τα 16 είναι βρώσιμα τότε ο «μύθος» προσέλκυσης τουριστών μπορεί να είναι τα ψάρια αυτά και ο παραδοσιακός τρόπος παρασκευής τους στα πλαίσια του γαστρονομικού τουρισμού.

13. Οργάνωση αθλητικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων υπερτοπικής εμβέλειας – ΟΙ Δρόμοι του νερού.

Όλες  οι εκδηλώσεις και δραστηριότητες με επίκεντρο την Τριχωνίδα  θα πρέπει να έχουν ύφος ενότητα  και ταυτότητα.

14. ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΠΛΟΥΣ ΛΙΜΝΗΣ ΤΡΙΧΩΝΙΔΑΣ.

Επαναφορά του αθλητικού αυτού γεγονότος με αθλητές απ’ όλο τον κόσμο που ήταν ένα μέσο προβολής διεθνώς της περιοχής και της λίμνης Τριχωνίδας.

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Προώθηση

The post Δημήτρης Τραπεζιώτης: Η πρότασή μας για το οικοσύστημα των Λιμνών Τριχωνίδας και Λυσιμαχίας και το Βιώσιμο Μέλλον της περιοχής appeared first on agrinionet.gr.

Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού

Από τις πρώτες κιόλας ημέρες της ιδρύσεώς Της, η Εκκλησία του Χριστού διώκεται, άλλοτε με φανερές επιθέσεις και άλλοτε με την χλεύη, την συκοφαντία και τις ανυπόστατες κατηγορίες εναντίον Της.

 Μια τέτοια κατηγορία έχει να κάνει με την, δήθεν, υποτίμηση που επιφυλάσσει η χριστιανική Εκκλησία στην γυναίκα. Ιδιαίτερα στις ημέρες μας, όπου επιχειρείται η αμφισβήτηση και η κατεδάφιση των αρχών και αξιών της χριστιανικής παραδόσεως, αλλά και η αποϊεροποίηση κάθε πτυχής της ζωής μας, στις συχνές και συστηματικές επιθέσεις που δέχεται η Εκκλησία, περιλαμβάνεται και η κατηγορία πως αντιμετωπίζει την γυναίκα ως άνθρωπο «δεύτερης κατηγορίας», συγκριτικά με τον άνδρα.

 Τέτοιου είδους μομφές, η Εκκλησία τις αντιμετωπίζει με λίγα, αλλά πανίσχυρα και ακράδαντα επιχειρήματα. Το πρώτο από αυτά είναι η ανάδειξη του προσώπου της Θεοτόκου, ως της καθαρότερης και αγιώτερης ανθρωπίνης υπάρξεως, μέσω της οποίας, ο ίδιος ο Θεός έγινε άνθρωπος και το ανθρώπινο γένος ξαναβρήκε τον δρόμο προς την θέωση.

Ένα δεύτερο επιχείρημα έχει να κάνει με την σημερινή ημέρα: Σήμερα, δεύτερη Κυριακή της Αναστάσιμης και της πιο χαρμόσυνης περιόδου της εκκλησιαστικής ζωής, που διαρκεί σαράντα ημέρες μέχρι την Ανάληψη του Κυρίου, εμφανίζονται οι Μυροφόρες, ως γυναίκες με βαθιά πίστη και θάρρος που αποφασίζουν να μην αφήσουν μόνο τον ενταφιασμένο Διδάσκαλο, έστω κι αν η πράξη Του αυτή υπήρχε κίνδυνος να τις φέρει αντιμέτωπες με την εβραϊκή κοινωνία, αλλά και με την ρωμαϊκή κουστωδία. Την ώρα που οι μαθητές έχουν προ πολλού εγκαταλείψει τον Χριστό και κρύβονται, φοβούμενοι τον όχλο, οι θαρραλέες Μυροφόρες γυναίκες μένουν πιστές στον Κύριο και αναδεικνύονται ως οι πρώτες αυτόπτες μάρτυρες της Αναστάσεώς Του αλλά και ως οι πρώτες απόστολοι της νίκης Του επί του θανάτου. Είναι αυτές που μεταφέρουν το πρώτο «Χριστός Ανέστη» και αναλαμβάνουν να εμψυχώσουν τους μαθητές, γενόμενες φορείς ενός υπερκόσμιου φωτός που πλημμύρισε τις καρδιές τους μπροστά στο κενό μνημείο.

Σαν ένας άνθρωπος, με ένα σώμα και μια καρδιά, ξεκίνησαν για να μυρώσουν το άψυχο σώμα. Και όταν ο Άγγελος της Αναστάσεως εμφανίζεται ενώπιόν τους, μια ανάλογη παραγγελία ενότητος τους μεταφέρει: «Πηγαίνετε τώρα και πείτε στους μαθητές του και στον Πέτρο: “πηγαίνει πριν από σας στην Γαλιλαία και σας περιμένει· εκεί θα τον δείτε, όπως σας το είπε”» (Μρκ 16:7).

Ναι, αδελφοί μου! Από την πρώτη στιγμή, επιθυμία του Θεού είναι, η λατρεία προς τον Αναστάντα Υιό Του να αποτελεί γεγονός της ενότητος εκείνων που θα πιστέψουν στην Ανάστασή Του. Αλλά και κατά την διάρκεια των εμφανίσεών Του μέχρι την Ανάληψη, ο Αναστημένος Κύριος εμφανίζεται μόνον εν μέσω των πολλών, εν μέσω της κοινότητος, ουσιαστικά εν μέσω της πρώτης Εκκλησίας, της οποίας τα μέλη συνδέονται ως ένας άνθρωπος «εν ενί στόματι και μια καρδία».

Αυτήν την επιθυμία του Κυρίου για ενότητα διατήρησε μέχρι σήμερα η Εκκλησία μας, ως μία πολύτιμη παρακαταθήκη, την οποία, σε κάθε Θεία Λειτουργία, υπενθυμίζει κατά την πιο σημαντική στιγμή: την στιγμή, κατά την οποία ολοκληρώνεται η ευχή της Αγίας Αναφοράς, της σπουδαιότερης προσευχής της Θείας Λειτουργίας. Πώς τελειώνει η προσευχή αυτή; «Και δος ημίν, εν ενί στόματι και μια καρδία, δοξάζειν και ανυμνείν το πάντιμον και μεγαλοπρεπές όνομά σου, του Πάτρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τόύς αιώνας των αιώνων».

Για να μπορέσουμε, ως μια μεγάλη οικογένεια, να δοξολογήσουμε το πάντιμο και μεγαλοπρεπές όνομα του Τριαδικού Θεού, πρέπει να ενώσουμε τις καρδιές και τις φωνές μας. Αλλά και την ενότητα αυτή, την ζητούμε ως δώρο από το Άγιο Πνεύμα. Αυτό ενοποιεί, Αυτό συνδέει, Αυτό ενώνει, ώστε, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος στην προς Φιλιππησίους Επιστολή του, να αποκτήσουμε όλοι «την ίδια ψυχή και το ίδιο φρόνημα» (2:2).

Έχει γνωρίσει τέτοιες εμπειρίες ενότητος η Εκκλησία μας, ιδιαίτερα κατά την διάρκεια των πρώτων χρόνων της ιδρύσεώς Της· τότε που, όπως γράφει ο Μέγας Βασίλειος, «οι πρώτοι Χριστιανοί είχαν τα πάντα κοινά: την ζωή, την ψυχή, την γνώμη, τα δείπνα της αγάπης. Τότε που, αν και ήταν πολλά σώματα, ένα έργο επιτελούσαν, αν και ήταν πολλές ψυχές, μία αδιαίρετη ομόνοια υπηρετούσαν. Πώς; Με αγάπη, χωρίς καμία υποκρισία» (Πατρολογία J–P.Μigne, 31, 325b), «σαν πολλές χορδές μιας λύρας που αναπέμπει την ίδια μελωδία» (56, 281).

Όπως τότε, έτσι και σήμερα, τίποτε ατομικό δεν υπάρχει στην θεία λατρεία. Τίποτε ατομικό δεν υπάρχει γενικότερα στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας μας. Η μεγαλύτερη αποκάλυψη του Θεού προς τους ανθρώπους είναι η αποκάλυψη της αγάπης Του. Το μεγαλύτερο δώρο του Θεού προς τους ανθρώπους είναι το δώρο της αγάπης. Πίστη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς έργα αγάπης (Ιακ. 2:20). Αγάπη είναι η έμπρακτη πίστη. Και ο γλυκύτερος καρπός του δέντρου της αγάπης είναι η ενότητα της Εκκλησίας. Χωρίς αυτήν, το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας παραμένει ανενεργό. Χωρίς αυτήν, απαρνιόμαστε τον κυριότερο σκοπό της ενανθρωπήσεως του Θεού και αδιαφορούμε για την μεγαλύτερη επιθυμία Του, όπως Εκείνος μας την αποκάλυψε στην Αρχιερατική Προσευχή Του: «Δεν προσεύχομαι μόνο γι’ αυτούς αλλά και για κείνους που με το κήρυγμα αυτών θα πιστεύουν σ’ εμένα, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι ενωμένος μ’ εμένα κι εγώ μ’ εσένα. Να είναι κι αυτοί ενωμένοι μ’ εμάς, κι έτσι ο κόσμος να πιστέψει ότι μ’ έστειλες εσύ» (Ιω 17:20-21).

Η Θεία Κοινωνία, η οποία αποτελεί την κορύφωση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, ήρθε να προσδώσει μια ανώτερη πνευματική διάσταση στις θυσίες που επιτελούσαν οι Εβραίοι. Εκείνοι προσέφεραν θυσίες ζώων, τα οποία, κατόπιν, έτρωγαν. Και στην Θεία Λειτουργία μια θυσία επιτελείται· μόνο που, Αυτός που θυσιάζεται είναι ο ίδιος ο Θεός, του Οποίου λαμβάνουμε το Σώμα και το Αίμα. Αυτό όμως, που ανέφερε ο Κύριος ως προϋπόθεση των παλαιών θυσιών ισχύει και για εμάς: «Όταν προσφέρεις το δώρο σου στο ναό κι εκεί θυμηθείς πως ο αδερφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε εκεί, μπροστά στο θυσιαστήριο του ναού, το δώρο σου και πήγαινε να συμφιλιωθείς πρώτα με τον αδερφό σου. Αφού γίνει αυτό, έλα να προσφέρεις το δώρο σου» (Μτθ. 5:23-24).

Όπως διαπιστώνουμε, η πρόσκληση για ενότητα που μας απευθύνει ο Ιερέας στο τέλος της μεγάλης ευχής της Αγίας Αναφοράς δεν αποτελεί απλώς ένα συμπλήρωμα, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση, προκειμένου να βαδίσουμε προς την  Θεία Κοινωνία. Γνωρίζουμε πως, μία από τις μεγαλύτερες συνέπειες της αμαρτίας είναι η διχόνοια και το μίσος ανάμεσα στους ανθρώπους. Γνωρίζουμε, όμως, επίσης, πως η μετάνοια και η βαθιά πίστη, μας καθιστά ικανούς να δεχθούμε το θείο δώρο της ενότητος και της αγάπης.

Όσο δοξολογούμε τον Θεό για την σωτηρία που μας χάρισε, τόσο η δική Του αγάπη θα πλημμυρίζει τις καρδιές μας. Όσο ενωνόμαστε με Εκείνον, τόσο θα ενωνόμαστε με τους αδελφούς μας. Σε κάθε Θεία Λειτουργία λοιπόν, ας γεμίζει την ύπαρξή μας ο πόθος της ενότητος και ας είμαστε βέβαιοι πως ο Θεός της αγάπης δεν θα αφήσει αναπάντητη αυτή μας την επιθυμία.

The post Όσο ενωνόμαστε με τον Θεό τόσο θα ενωνόμαστε με τους αδελφούς μας appeared first on agrinionet.gr.

«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός»

Το «μέσον της νυκτός» (μεσονύκτιο) είναι η στιγμή κατά την οποία η ημέρα φτάνει στο τέλος της και μία νέα ημέρα αρχίζει. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, το μεσονύκτιο γίνεται το «σύμβολο» του χρόνου, στον οποίο ζούμε ως χριστιανοί. Γιατί η Εκκλησία από την μια πλευρά, ζει μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο συμμετέχοντας στις αδυναμίες του και στις τραγωδίες. Από την άλλη πλευρά, η αληθινή της ύπαρξη δεν είναι «εκ του κόσμου τούτου», γιατί είναι η Νύμφη του Χριστού και η αποστολή της είναι να αναγγείλει και να αποκαλύψει την Βασιλεία του Θεού και την «καινή ημέρα».

Η ζωή της Εκκλησίας είναι μία αιώνια αναμονή, μία συνεχής και άγρυπνη προσδοκία αυτής της νέας Ημέρας. Αλλά, όμως, ο δεσμός μας με την «παλαιά ημέρα», δηλαδή, με τον κόσμο, με τα πάθη του και τις αμαρτίες, είναι πολύ ισχυρός. Ξέρουμε πόσο βαθιά ακόμα ανήκουμε στον «κόσμο τούτο». Είδαμε το φως, γνωρίσαμε τον Χριστό, ακούσαμε για την ειρήνη, την χαρά, την νέα «εν Χριστώ ζωή» και παρ’ όλα αυτά, ο κόσμος μας κρατάει σκλάβους του. Αυτή η αδυναμία, αυτή η συνεχής προδοσία του Χριστού, αυτή η ανικανότητα να δώσουμε ολόκληρη την αγάπη μας, στο μόνο πραγματικό αντικείμενο αγάπης, εκφράζονται τέλεια στο Εξαποστειλάριο των τριών αυτών ημερών: «Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον, και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ· λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής, Φωτοδότα και σώσον με».

Κατά την Μεγάλη Τρίτη επιτελούμε ανάμνηση της, περί των δέκα παρθένων, παραβολής του Κυρίου. Η Εκκλησία μας καλεί να είμαστε έτοιμοι για να υποδεχθούμε, κρατώντας τις λαμπάδες των αρετών μας, τον ουράνιο Νυμφίο, τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο Οποίος θα έλθει αιφνιδίως, είτε ειδικώς κατά την στιγμή του θανάτου μας είτε γενικώς κατά την Δευτέρα Παρουσία. Επίσης, μας καλεί φέρνοντας ενώπιόν μας και την παραβολή των ταλάντων, ώστε να καλλιεργήσουμε και να αυξήσουμε τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός.

Την παραβολή των δέκα παρθένων, την είπε ο Κύριος για να μας παρακινήσει όλους προς την ελεημοσύνη, αλλά και για να μας διδάξει, ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι πριν μας προλάβει το τέλος του θανάτου. Για να μην βρεθεί, λοιπόν, κάποιος, που κατορθώνει αυτή την μεγάλη αρετή, δηλαδή την παρθενία κατά Χριστόν, αλλά παραμελεί τα άλλα και ιδίως την ελεημοσύνη – γιατί μόνο μ’ αυτήν λάμπει ζωηρότερα η λαμπάδα της παρθενίας –  γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το Ιερό Ευαγγέλιο μας προβάλλει σήμερα αυτήν την παραβολή. 

Το Κοντάκιο της Μεγάλης Τρίτης, μας θέτει στην πορεία της αληθινής, εν Χριστώ, ζωής. «Μη μείνωμεν έξω του νυμφώνος Χριστού», μας καλεί ο υμνογράφος. Ποιός είναι ο νυμφώνας;  Ο ίδιος ο Χριστός και η σχέση μας μαζί Του. Εκείνος είναι ο νυμφίος και ο κάθε πιστός η νύμφη ψυχή. Σκοπός μας είναι να παραμένουμε πάντοτε ενωμένοι μαζί Του, όπως συμβαίνει στην σχέση του νυμφίου με την νύμφη. Αυτό, συνιστά και τον Παράδεισο και την Βασιλεία του Θεού.

Γι’ αυτό τον λόγο αυτό, άλλωστε, ήλθε και έγινε άνθρωπος ο Χριστός. Για να μας παραλάβει, να μας ενσωματώσει στο Άγιο Σώμα Του, την Εκκλησία και να μας μεταμορφώσει σε κλαδιά του δέντρου που είναι Εκείνος. «Εγώ ειμι η άμπελος, υμείς τα κλήματα». Ο κάθε πιστός συνιστά, μετά το Άγιο Βάπτισμα, με το οποίο ενδύθηκε τον Χριστό, μία προέκταση Εκείνου, μία άλλη παρουσία Του μέσα στον κόσμο.

Ποιά είναι η ευθύνη, λοιπόν, του πιστού, για να μην μείνει εκτός νυμφώνος της Βασιλείας των Ουρανών; Να φυλάττει το ένδυμα της ψυχής, που ενδύθηκε στο Βάπτισμα, τον ίδιο τον Χριστό, καθαρό και αρρύπωτο. «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε». Αυτός είναι και ο σκοπός όλης της χριστιανικής ζωής, κατά τον Άγιο Σεραφείμ του Σάρωφ, «να κρατήσουμε το Άγιον Πνεύμα στην ζωή μας, με το οποίο γίναμε χριστιανοί».

The post Η Εκκλησία μας καλεί να υποδεχθούμε τον ουράνιο Νυμφίο κρατώντας τις λαμπάδες των αρετών μας appeared first on agrinionet.gr.

Ως «σπάνιες» ορίζονται οι νόσοι που επηρεάζουν μικρό ποσοστό του πληθυσμού, ωστόσο συνολικά αφορούν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, υπάρχουν πάνω από 7.000 καταγεγραμμένες σπάνιες παθήσεις, οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν γενετική αιτιολογία και εμφανίζονται ήδη από την παιδική ηλικία.

Ανάγκες των ασθενών

Οι ασθενείς με σπάνιες παθήσεις αντιμετωπίζουν πολλαπλές και σύνθετες ανάγκες. Κατ’ αρχάς η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση αποτελεί τεράστια πρόκληση. Συχνά απαιτούνται χρόνια εξετάσεων και επισκέψεων σε διαφορετικούς ειδικούς μέχρι να εντοπιστεί η σωστή πάθηση. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως «διαγνωστική οδύσσεια», επιβαρύνει όχι μόνο την υγεία του ασθενούς αλλά και την ψυχολογία του ίδιου και της οικογένειάς του.

Επιπλέον, η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα και θεραπεία είναι περιορισμένη. Πολλές σπάνιες νόσοι δεν διαθέτουν εγκεκριμένες θεραπείες, ενώ ακόμη και όταν υπάρχουν, το κόστος τους είναι ιδιαίτερα υψηλό. Οι ασθενείς χρειάζονται συνεχή ιατρική παρακολούθηση, υποστηρικτικές υπηρεσίες, καθώς και κοινωνική και ψυχολογική υποστήριξη.

Προκλήσεις στον 21ο αιώνα

Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη Γενετική Μηχανική και τη Μοριακή Βιολογία, οι σπάνιες παθήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη επαρκούς έρευνας. Λόγω του μικρού αριθμού ασθενών, οι φαρμακευτικές εταιρείες συχνά δεν επενδύουν σε νέα φάρμακα, καθώς το οικονομικό όφελος είναι περιορισμένο.

Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη της έννοιας των «ορφανών φαρμάκων» (orphan drugs), δηλαδή θεραπειών που αναπτύσσονται ειδικά για σπάνιες ασθένειες. Αν και έχουν θεσπιστεί κίνητρα για την ανάπτυξή τους, η διαδικασία παραμένει χρονοβόρα και δαπανηρή.

Μια ακόμη πρόκληση είναι η ανισότητα στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Σε πολλές χώρες, οι ασθενείς δεν έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένα κέντρα ή καινοτόμες θεραπείες. Αυτό δημιουργεί μεγάλες ανισότητες και καθιστά την αντιμετώπιση των σπάνιων παθήσεων ζήτημα όχι μόνο ιατρικό αλλά και κοινωνικό και πολιτικό.

Υποσχέσεις και προοπτικές

Παρά τις δυσκολίες, ο 21ος αιώνας φέρνει σημαντικές ελπίδες για τους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις. Η πρόοδος στην εξατομικευμένη ιατρική και στις γονιδιακές θεραπείες ανοίγει νέους δρόμους. Τεχνολογίες όπως η γονιδιακή επεξεργασία (π.χ. CRISPR) επιτρέπουν πλέον τη στόχευση της ίδιας της αιτίας της νόσου, αντί της απλής αντιμετώπισης των συμπτωμάτων.

Επιπλέον, η ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών και δικτύων συμβάλλει στην ανταλλαγή γνώσεων και δεδομένων. Οργανισμοί όπως το European Organisation for Rare Diseases διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της έρευνας, την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και τη στήριξη των ασθενών.

Η ψηφιακή υγεία και τα μεγάλα δεδομένα (big data) προσφέρουν επίσης νέες δυνατότητες. Μέσω της ανάλυσης μεγάλων όγκων δεδομένων, οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν πρότυπα, να επιταχύνουν τη διάγνωση και να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικές θεραπείες.

Οι σπάνιες παθήσεις αποτελούν ένα σύνθετο και πολυδιάστατο ζήτημα που απαιτεί συντονισμένη δράση από την επιστημονική κοινότητα, τα κράτη και την κοινωνία. Οι εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία δημιουργούν αισιοδοξία για ένα καλύτερο μέλλον.

Η ενίσχυση της έρευνας, η βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και η υποστήριξη των ασθενών και των οικογενειών τους είναι απαραίτητες προϋποθέσεις. Στον 21ο αιώνα, η αντιμετώπιση των σπάνιων παθήσεων δεν αποτελεί απλώς ιατρική πρόκληση, αλλά και δείκτη ανθρωπιάς και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Βασίλειος Π. Κωστάρας

Ιατρός  Δ/ντης  Ε.Σ.Υ.

The post Σπάνιες παθήσεις : Ανάγκες, προκλήσεις και υποσχέσεις στον 21ο αιώνα appeared first on agrinionet.gr.

Η επόμενη δεκαετία φέρνει μαζί της πληθώρα ευκαιριών αλλά και προκλήσεων για το μέλλον του, καθώς η πόλη αναζητά τρόπους να εκσυγχρονιστεί, να ενισχύσει την οικονομία της και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της. Στο επίκεντρο αυτών των προσπαθειών βρίσκονται η αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης του Αγρίνιου, η ανάπτυξη υποδομών, η ενίσχυση του τουρισμού, αλλά και η στροφή προς την πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη.

Στρατηγική Θέση και Εμπορικό Κέντρο

Το Αγρίνιο βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα στρατηγική θέση  συνδέοντας τη Δυτική Ελλάδα με το εσωτερικό της χώρας και τα μεγάλα αστικά κέντρα. Η τοποθεσία του επιτρέπει την ανάπτυξη του εμπορίου και των logistics, καθώς η πόλη μπορεί να αποτελέσει κόμβο για τη διανομή προϊόντων προς όλη τη χώρα και τις γειτονικές περιοχές. Η βελτίωση των υποδομών μεταφορών, όπως η ολοκλήρωση του Ε65 και η αναβάθμιση του οδικού δικτύου, θα διευκολύνει την πρόσβαση και θα ενισχύσει τις εμπορικές και επιχειρηματικές σχέσεις του Αγρίνιου.

Με το κλείσιμο των τελευταίων «ενδογενών» προβλημάτων (όπως τα προβλήματα υποδομών και κυκλοφοριακής συμφόρησης), η πόλη μπορεί να επενδύσει περισσότερο στη δημιουργία ενός εμπορικού και επιχειρηματικού κέντρου, το οποίο θα εξυπηρετεί τόσο την τοπική αγορά όσο και τις γειτονικές περιοχές. Η ανάδειξη της περιοχής ως οικονομικού κόμβου θα είναι καθοριστική για την αύξηση των θέσεων εργασίας και την προσέλκυση νέων επιχειρήσεων.

Ανάπτυξη Υποδομών και Αστική Αναζωογόνηση

Η αναβάθμιση των υποδομών αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες ανάπτυξης για το Αγρίνιο την επόμενη δεκαετία. Η πόλη αντιμετωπίζει προβλήματα σε ό,τι αφορά το οδικό δίκτυο, την ύδρευση, την αποχέτευση και τα δημόσια έργα. Ειδικότερα, η ανακαίνιση των κεντρικών δρόμων και η δημιουργία νέων πράσινων χώρων (πλατείες, πάρκα) θα βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Η αναβάθμιση των δημόσιων κτηρίων, των σχολείων και των πολιτιστικών υποδομών θα ενισχύσει την εικόνα της πόλης, καθιστώντας την πιο ελκυστική για τους νέους και τους επισκέπτες. Παράλληλα, η ανάπτυξη «έξυπνων» πόλεων μέσω τεχνολογιών και η έξυπνη διαχείριση των πόρων μπορεί να μειώσει τις δαπάνες ενέργειας και να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Ανάπτυξη του Τουρισμού

Ο τουρισμός αποτελεί μια από τις πιο υποσχόμενες βιομηχανίες για το μέλλον του Αγρίνιου. Η περιοχή διαθέτει φυσικές ομορφιές και πολιτιστικά μνημεία που μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό. Τα γύρω βουνά, τα ποτάμια και οι παρακείμενοι αρχαιολογικοί χώροι  προσφέρουν μοναδικές ευκαιρίες για την ανάπτυξη του οικοτουρισμού και της περιπατητικής τουριστικής δραστηριότητας.

Επιπλέον, η ανάπτυξη των υποδομών φιλοξενίας και η αναβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών, σε συνδυασμό με τη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων και φεστιβάλ, μπορεί να καταστήσει το Αγρίνιο έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Η ενίσχυση του τουρισμού, σε συνδυασμό με την προβολή των τοπικών προϊόντων (όπως το λάδι, τα κρασιά και τα παραδοσιακά προϊόντα) θα βοηθήσει στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.

 Πράσινη Ανάπτυξη και Βιώσιμη Πολιτική

Μία από τις σημαντικότερες τάσεις για το μέλλον του Αγρινίου είναι η στροφή προς την πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη. Η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ενίσχυση της ανακύκλωσης και η προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτηρίων είναι μερικά από τα σημαντικά βήματα που μπορούν να γίνουν στην κατεύθυνση αυτή. Η δημιουργία «πράσινων» δημόσιων χώρων και η προώθηση των δημόσιων συγκοινωνιών θα συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής στην πόλη.

 Εκπαίδευση και Καινοτομία

Η ανάπτυξη του Αγρινίου δεν μπορεί να γίνει χωρίς την επένδυση στην εκπαίδευση και την καινοτομία. Η ενίσχυση των εκπαιδευτικών υποδομών, η σύνδεση των πανεπιστημιακών και τεχνολογικών φορέων με την τοπική αγορά και η υποστήριξη της επιχειρηματικότητας θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη μελλοντική ανάπτυξη της πόλης. Η δημιουργία ενός τεχνολογικού πάρκου ή επιχειρηματικού κέντρου για νεοφυείς επιχειρήσεις θα μπορούσε να προσελκύσει νέους ανθρώπους και να ενισχύσει τη σύνδεση της πόλης με την τεχνολογική πρόοδο.

Το Αγρίνιο της επόμενης δεκαετίας προοιωνίζεται ένα κέντρο ανάπτυξης, τεχνολογικής καινοτομίας και βιωσιμότητας, με την ενίσχυση των υποδομών, την αξιοποίηση της φυσικής ομορφιάς και την υποστήριξη της επιχειρηματικότητας να αποτελούν κεντρικούς πυλώνες. Οι προκλήσεις δεν λείπουν, ωστόσο, με την κατάλληλη στρατηγική, την ενίσχυση των τοπικών φορέων και τη συνετή διαχείριση των πόρων, το Αγρίνιο έχει όλες τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε μια πόλη-πρότυπο για τη Δυτική Ελλάδα και όλη τη χώρα.
Βασίλειος Π. Κωστάρας
Ιατρός Δ/ντης Ε.Σ.Υ.

The post Η Ανάπτυξη του Αγρινίου την Επόμενη Δεκαετία: Προοπτικές και Προκλήσεις appeared first on agrinionet.gr.