της Εμμανουέλα Κομματά
Οι πτώσεις είναι από τις κυριότερες αιτίες διαταραχών στην ποιότητα ζωής και υγείας των ατόμων Τρίτης ηλικίας.
Κατά 5% μια πτώση οδηγεί σε κάταγμα στους ηλικιωμένους, με 90% συχνότερα να συμβαίνει στα κάτω άκρα, ενώ από τα κατάγματα ισχίου που χρειάζονται νοσηλεία 9 στα 10 οφείλονται σε πτώση. Άλλες περιοχές που βλέπουμε συχνά τραυματισμούς είναι ο καρπός, η ποδοκνημική, το μηριαίο οστό και η σπονδυλική στήλη.
Τα άτομα άνω των 65 ετών κατά 30-40%θα παρουσιάσουν τουλάχιστον μια πτώση ετησίως,ενώ το ποσοστό ανέρχεται στο 50% για όσους άνω των 80. Τα στατιστικά επίσης επιδεικνύουν ότι 50 με 60% των πτώσεων συμβαίνουν στο σπίτι. Είναι λοιπόν φανερό ότι όσο ο μέσος όρος ζωής του ανθρώπου αυξάνει,τόσο αυξάνει το ποσοστό αυτών που κινδυνεύουν από πτώση και μάλιστα σε οικείο περιβάλλον. Άλλωστε σύμφωνα με τα στατιστικά, η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα στην Ευρώπη με τον μεγαλύτερο ηλικιωμένο πληθυσμό και έβδομη στον κόσμο.
Αιτίες αυξημένου ρυθμού πτώσεων των ηλικιωμένων
– Καρδιολογικές παθήσεις οι οποίες οδηγούν σε διαταραχές αρτηριακής πίεσης και καρδιακού ρυθμού.
– Νευρολογικές παθήσεις όπως Parkinson , γεροντική άνοια, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, μουδιάσματα και αδυναμίαάκρων κ.α.
– Επιτακτική ούρηση πολλές φορές κατά τη διάρκεια της νύκτας.
– Μειωμένη ακοή και όραση.
– Ορθοπεδικές διαταραχές Τρίτης ηλικίας, δηλαδή έλλειμα μυϊκής μάζας (σαρκοπενία) και δύναμης, δυσκαμψία, χρόνιος πόνος (αρθρίτιδες) οι οποίες επηρεάζουν την αίσθηση θέσης άκρου στον χώρο (ιδιοδεκτικότητα).
– Λόγω των παραπάνω παθήσεων συνήθως είναι απαραίτητη η φαρμακευτική αγωγή (όπως μυοχαλαρωτικά, διουρητικά, αντικαταθλιπτικάκλπ.) που μπορεί να προκαλέσουν ζάλη , υπόταση και υπνηλία.
– Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως ολισθηρά πατώματα και υποδήματα, ύπαρξη σκάλας , χαλιά και άλλα εμπόδια στην διαρρύθμιση του σπιτιού αλλά και ο ανεπαρκής φωτισμός.
Όλοι οι παραπάνω παράγοντες επηρεάζουν τη φυσιολογικήαλληλεπίδραση των αιθουσαίων, ιδιοδεκτικών και οπτικών μηχανισμών, με αποτέλεσμα ο ηλικιωμένος να αδυνατεί να διατηρήσει την στατική και δυναμική του ισορροπία,που αποτελεί την κύρια αιτία πτώσης των ηλικιωμένων.
Ο ρόλος της Φυσικοθεραπείας
Εφόσον επιτευχθεί σωστή διαχείριση προβλημάτων υγείας από τον θεράποντα ιατρό, ο φυσικοθεραπευτής θα αξιολογήσει τον ηλικιωμένο και θα δημιουργήσει ένα πλάνο αποκατάστασης με βάσητις λειτουργικές ικανότητες και στόχους του.
Η φυσικοθεραπείαστον ηλικιωμένο μπορεί να ξεκινήσει από κλινήρη κατάστασηαναλόγως των συνεπειών της πτώσης και καθώς βελτιώνεται να συμμετάσχει προοδευτικά σε εξατομικευμένο πρόγραμμα άσκησης. Ένα τέτοιο πρόγραμμα περιλαμβάνει:
-ασκήσεις ενδυνάμωσης και ευλυγισίας (διατάσεις, ασκήσεις με βάρη και λάστιχακλπ.)
-ασκήσεις ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας
-επανεκπαίδευση βάδισης με ή χωρίς τη χρήση βοηθημάτων.
Η φυσικοθεραπεία είναι συχνά συνδυαζόμενημε ήπια άσκηση όπως 30 λεπτά περπάτημα 3-4 φορές την εβδομάδα, το οποίο βοηθά στην επανάκτηση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας.
Σύμφωνα με έρευνες, ομαδικά και ατομικά προγράμματα εξειδικευμένης θεραπευτικής άσκησης επιβλεπόμενα από φυσικοθεραπευτέςσυνεισφέρουν σημαντικά στην πρόληψη τον πτώσεων (29% και 32% αντίστοιχα).Παράλληλα, έχει αποδειχθεί, ότι η συμμετοχή σε πρόγραμμα μέτριας άσκησης τουλάχιστον 150 λεπτών εβδομαδιαίως μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων κατά 23%.
Εφόσον ο ασθενής επανακτά την ικανότητα βάδισης του,ο φυσικοθεραπευτής πρέπει να υποδείξει παρεμβάσεις για να ένα πιο ασφαλές οικιακό περιβάλλον. Κάποιες από αυτές είναι οι χειρολαβές σε ορισμένα σημεία του σπιτιού, αντιολισθητικά υποδήματα και πατάκια, απομάκρυνση εμποδίων και χαλιών, κινητικά βοηθήματα(μπαστούνι, ΠΙ) για καλύτερη καθημερινή εργονομία και βάδιση εντός και εκτός σπιτιού.
Η φυσικοθεραπεία και η θεραπευτική άσκηση μειώνουν τηννοσηρότητα και τον χρόνοακινησίας τα οποία θα είχαν σημαντικές επιβαρύνσεις στο ηλικιωμένο άτομο (κατακλίσεις, δυσκαμψίες, καρδιοαναπνευστικές διαταραχές κλπ.). Παράλληλα, με την γρηγορότερη ανάκαμψη, ελαττώνεται ο χρόνος νοσοκομειακής νοσηλείας και επομένωςοι δαπάνες της δημόσιας υγείας. Μέσω της άσκησης ανακτάται η αυτοπεποίθησηκαι αποβάλλετε ο φόβος μελλοντικής πτώσηςπου συχνά έχει ως συνέπεια την ακινητοποίησή του ηλικιωμένου.
Συμπερασματικά , η φυσικοθεραπεία είναι αναντικατάστατη για την επαναφορά της λειτουργικής ικανότητας και ανεξαρτησίας του ατόμου Τρίτης ηλικίας.
Αναφορές- βιβλιογραφία
Loureiro V, Gomes M, Loureiro N, Aibar-Almazán A, Hita-Contreras F. Multifactorial Programs for Healthy Older Adults to Reduce Falls and Improve Physical Performance: Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2021 Oct 15;18(20):10842. doi: 10.3390/ijerph182010842. PMID: 34682586; PMCID: PMC8535839.
Sun M, Min L, Xu N, Huang L, Li X. The Effect of Exercise Intervention on Reducing the Fall Risk in Older Adults: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Int J Environ Res Public Health. 2021 Nov 29;18(23):12562. doi: 10.3390/ijerph182312562. PMID: 34886293; PMCID: PMC8657315.
Catherine Sherrington, Anne Tiedemann,Physiotherapy in the prevention of falls in older people,Journal of Physiotherapy,Volume 61, Issue 2, 2015,,Pages 54-60,
Tinetti, ME. Clinical practice. Preventing falls in elderly persons. N Engl J Med 2003;348:42.
https://psf.org.gr/physio_det.php?id=18
