της Εμμανουέλα Κομματά
Για να καταλήξει ένα άτομο σε προγραμματισμένο χειρουργείο μυοσκελετικής φύσεως (συνήθωςαρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος) το πιο πιθανόν είναι η φυσική του κατάσταση να έχει σημαντικά επιβαρυνθεί και να αντιμετωπίζει αξιοσημείωτα εμπόδια στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων. Η διάρκεια αναμονής ενός τέτοιου χειρουργείου μπορεί να είναι εβδομάδες ή και μήνες , χρονικό διάστημα κατά το οποίο μια πάθηση σαν την οστεοαρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου μπορεί να εξελιχθεί εις βάρος της υγείας και λειτουργικότητας του ατόμου. Γι’ αυτό το λόγο είναι πολλές οι περιπτώσεις που οι ασθενείς φθάνουν στην επέμβαση σε χειρότερη κατάσταση σε σχέση με την αρχική διάγνωση. Αυτή ηεπιδείνωσηοφείλεται στον πόνο , την κόπωση, αλλά και το άγχος , οδηγώντας σε μια πιοκαθιστική καθημερινότητα η οποία θα επηρεάσει το καρδιοαγγειακό και αναπνευστικό σύστημα, αφού οι ασθενείς αναγκάζονται να μειώσουν την κινητικότητα τους.
Από την άλλη πλευρά, ένα μεγάλο χειρουργείο προκαλεί πόνο , αύξηση του καταβολισμού και ζήτησης οξυγόνου του οργανισμού , τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε μετεγχειρητικές επιπλοκές και περαιτέρω μείωση της σωματικής ικανότητας του ατόμου.Είναι επίσης γνωστό στη βιβλιογραφία πως τα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας είναι μεγαλύτερα στους χειρουργημένους οι οποίοι εμφάνιζαν ‘πτωχότερη’ σωματική ενεργητικότητα προ-εγχειρητικά.
Έτσι λοιπόν, για την αντιστάθμιση της αδράνειας μία περίοδος προ-εγχειρητικής φυσικοθεραπείας (prehabilitation) μπορεί να είναι ωφέλιμη. Η βασική ιδέα πίσω από το prehabilitation είναι η αύξηση της φυσικής κατάστασης ως προετοιμασία για την χειρουργική επέμβαση. Αυξάνοντας την λειτουργία του, ο ασθενής θα μπορέσει να ανταπεξέλθει στους σωματικούς και ψυχολογικούς στρεσογόνους παράγοντες της όλης διαδικασίας, απαιτώντας λιγότερη παρέμβαση μετεγχειρητικά. Ακόμη, θα χρειαστεί μικρότερος χρόνος ανάρρωσης , λιγότερη ‘εξάρτηση’ από επαγγελματίες φροντίδας και θα επιτύχει ταχύτερη επιστροφή στις δραστηριότητες του.
Ένας φυσικοθεραπευτής λοιπόν, είναι σε θέση να σχεδιάσει ένα κατάλληλο προ-εγχειρητικό πρόγραμμα , εξατομικευμένο στις ανάγκες του κάθε ασθενή χρησιμοποιώντας διάφορα μέσα για να επιτύχει διαφορετικούς στόχους.
Φυσικοθεραπευτικά μέσα και οφέλη :
– ManualTherapy : για την διατήρηση ελαστικότητας και αποφυγή παχύνσεων του αρθρικού θύλακος με στόχο την διατήρηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης.
– Φυσικά μέσα : για την μείωση του πόνου και της φλεγμονής.
– Αερόβια άσκηση :για την διατήρηση της λειτουργίας του καρδιαγγειακού και αναπνευστικού συστήματος.
– Ασκήσεις ενδυνάμωσης : για την διατήρηση καλής ενεργοποίησης μυικών ομάδων που θα επηρεαστούν από την χειρουργική επέμβαση.
– Ασκήσεις σταθεροποίησης κορμού- λεκάνης, ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας : για καλύτερο έλεγχο στάσης και βάδισης μετεγχειρητικά.
– Εκπαίδευση /Συμβουλευτική : συζήτηση εργονομικών αλλαγών, τρόπων αυτό-εξυπηρέτησης , τρόπου αλλαγών θέσεων, χρήσης βοηθημάτων κλπ που θα χρειαστούν μετεγχειρητικά. Συζήτηση ανησυχιών και ανάθεση ρεαλιστικών χρόνων και στόχων στην μετεγχειρητική αποκατάσταση.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως η προ-εγχειρητική φυσικοθεραπεία σε έρευνες πολλών χωρών έχει μειώσει το κόστος τόσο για το δημόσιο σύστημα υγείας αφού μειώνονται οι ημέρες νοσηλείας, αλλά και για τον ίδιο τον ασθενή αφού δεν χρειάζεται την ίδια κατ’ οίκον μετεγχειρητική φροντίδα.
Ξεκάθαρα λοιπόν, η συμμετοχή σε ένα φυσικοθεραπευτικό προ-εγχειρητικό πρόγραμμα προσφέρει σωματικά, ψυχολογικά και οικονομικά οφέλη, αυξάνοντας παράλληλα τα ποσοστά επιτυχίας ενός χειρουργείου.
Βιβλιογραφία
Moyer, Rebecca PT, PhD1,a; Ikert, Kathy PT2; Long, Kristin PT3; Marsh, Jacquelyn PhD4 The Value of Preoperative Exercise and Education for Patients Undergoing Total Hip and Knee Arthroplasty, JBJS Reviews: December 2017, Volume 5, Issue12-p e2
Punnoose, A., Weiss, O., Khanduja, V., & Rushton, A. B. (2019). Effectiveness of prehabilitation for patients undergoing orthopaedic surgery: protocol for a systematic review and meta-analysis. BMJ open, 9(11), e031119
Ross Alexander Chesham &Sivaramkumar Shanmugam (2016) Does preoperative physiotherapy improve postoperative, patient-based outcomes in older adults who have undergone total knee arthroplasty? A systematic review, Physiotherapy Theory and Practice, 33:1, 9-30
Ianthe Boden et. al (2020), Preoperative physiotherapy is cost-effective for preventing pulmonary complications after major abdominal surgery: a health economic analysis of a multicentre randomised trial, Journal of Physiotherapy,Volume 66, Issue 3, Pages 180-187,ISSN 1836-9553
