Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου των 120 που έγιναν πρόσφατα στην πόλη του Αγρινίου, έρχονται με καθυστέρηση 80 χρόνων για να αποκαταστήσουν την ιστορική μνήμη και την αλήθεια του τόπου μας στη νεότερη ιστορία του.
Η αναγραφή των ονομάτων των εκτελεσμένων από τα τάγματα ασφαλείας την Μεγάλη Παρασκευή του 1944, καθώς και της γερμανικής διαταγής, αποτελεί αναγκαία συνθήκη για να αποδοθεί επιτέλους η ιστορική αλήθεια.
Είναι όμως και η ικανή; Το μνημείο αποτελεί την αρχή για την απόδοση αυτής της σημαντικής και συνάμα τραγικής ιστορίας του τόπου μας. Από εδώ και εμπρός, η δημοτική αρχή, σε συνεργασία με διάφορους φορείς της πόλης, κυρίως με την εκπαιδευτική της κοινότητα, οφείλει να εγκαινιάσει ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης που θα τιμούν και θα επικαιροποιούν το μήνυμα αυτής της μεγαλειώδους στιγμής, με επισκέψεις μαθητών και τη δημιουργία δρώμενων, που θα κορυφώνονται στις 14 Απρίλη κάθε χρόνου, στην δωσιλογική μαύρη επέτειο αυτής της τραγωδίας. Αυτές οι εκδηλώσεις θα συμβάλουν σίγουρα προς αυτή την κατεύθυνση.
Η δημιουργία του μουσείου Εθνικής Αντίστασης, που και αυτό περιμένει με τη σειρά του τόσα χρόνια παρά τις τόσες υποσχέσεις, δεν έχει υλοποιηθεί και ούτε καν φαίνεται στον ορίζοντα, μιας και στο μελλοντικό μουσείο πόλης που κατασκευάζεται στο κτίριο των καπναποθηκών Παπαπέτρου δεν έχει προβλεφθεί η δημιουργία τέτοιου χώρου. Θα πρέπει λοιπόν η δημοτική αρχή να εξασφαλίσει χώρο είτε στη παλιά αγορά είτε στο τσιμεντένιο κτίριο του Παπαστράτου, ώστε να δρομολογηθούν άμεσα οι αντίστοιχες μουσειολογικές μελέτες για την επίτευξη αυτού του έργου.
Και να μην μείνουμε μόνο σ’ αυτό.
Ας ξεκινήσουμε σηματοδοτώντας τον δημόσιο αστικό χώρο της πόλης του Αγρινίου με την ιστορία του και ας προχωρήσουμε στο πιο ουσιαστικό: στην ίδρυση και λειτουργία στο Δήμο Αγρινίου ενός Διαρκούς Ιστορικού Συνεδρίου, γιατί η ιστορία κάθε τόπου και κάθε κοινωνίας δεν είναι μια “κλεισμένη υπόθεση”, ένα παρελθόν που καταγράφηκε και τέλειωσε. Αντιθέτως, είναι ένας ζωντανός οργανισμός, που διαρκώς εμπλουτίζεται και επανεξετάζεται καθημερινά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη ενός τέτοιου συνεδρίου δεν είναι πολυτέλεια• είναι ουσιαστική προϋπόθεση για τη συστηματική μελέτη, ανάδειξη και διάδοση της τοπικής ιστορίας.
Πέρα όμως από την ακαδημαϊκή του αξία, ένα διαρκές συνέδριο έχει βαθύ κοινωνικό και παιδαγωγικό αντίκτυπο. Δίνει στην τοπική κοινωνία τη δυνατότητα να επανασυνδεθεί με τις ρίζες της, να κατανοήσει τη διαδρομή της στον χρόνο, να αναγνωρίσει το συλλογικό της παρελθόν όχι ως κάτι μακρινό, αλλά ως θεμέλιο της σημερινής της ταυτότητας. Ενισχύει την πολιτιστική αυτογνωσία και δημιουργεί έναν κοινό τόπο μνήμης, στον οποίο μπορούν να συναντηθούν όλες οι γενιές.
Τέλος – και αυτό είναι το ιδιαίτερα κρίσιμο – ένα διαρκές συνέδριο ιστορίας λειτουργεί ως αντίβαρο στην τάση μονοδιάστατης αφήγησης του παρελθόντος.
Η ιστορία συχνά χρησιμοποιήθηκε για να νομιμοποιήσει εξουσίες, να σιωπήσει φωνές ή να αποκρύψει γεγονότα. Ένας ζωντανός θεσμός διαλόγου και επιστημονικής ανταλλαγής μπορεί να ενθαρρύνει την πολυφωνία, να προωθήσει την κριτική σκέψη και να καταστήσει την ιστορία πεδίο συμμετοχής και δημοκρατίας.
Με βάση τα παραπάνω, η ανάγκη για ένα Διαρκές Ιστορικό Συνέδριο δεν είναι μόνο ακαδημαϊκής φύσης. Είναι βαθιά κοινωνική, πολιτιστική, εκπαιδευτική και – τελικά – κοινωνική και πολιτική αναγκαιότητα. Είναι μια ανοιχτή πρόσκληση σε μια πόλη να ξαναδεί τον εαυτό της, να μιλήσει για το παρελθόν της και να χτίσει συνειδητά το μέλλον της.
Ας τολμήσουμε λοιπόν να κάνουμε τα αυτονόητα. Το χρωστάμε τόσο σε αυτούς που αγωνίστηκαν για αυτόν τον τόπο, παλεύοντας για λευτεριά, κοινωνική και οικονομική πρόοδο και ευημερία, όσο και σε αυτούς που σήμερα ζουν, δουλεύουν και ονειρεύονται εδώ. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να αγαπήσεις τον τόπο σου, όμως αυτή αγάπη δεν μπορεί να είναι κενή περιεχομένου, χρειάζεται να ενισχύεται με τη συνεχή γνώση των υλικών που τον δημιούργησαν και τον αναπτύσσουν
