Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Από τις πρώτες κιόλας ημέρες της ιδρύσεώς Της, η Εκκλησία του Χριστού διώκεται, άλλοτε με φανερές επιθέσεις και άλλοτε με την χλεύη, την συκοφαντία και τις ανυπόστατες κατηγορίες εναντίον Της.
Μια τέτοια κατηγορία έχει να κάνει με την, δήθεν, υποτίμηση που επιφυλάσσει η χριστιανική Εκκλησία στην γυναίκα. Ιδιαίτερα στις ημέρες μας, όπου επιχειρείται η αμφισβήτηση και η κατεδάφιση των αρχών και αξιών της χριστιανικής παραδόσεως, αλλά και η αποϊεροποίηση κάθε πτυχής της ζωής μας, στις συχνές και συστηματικές επιθέσεις που δέχεται η Εκκλησία, περιλαμβάνεται και η κατηγορία πως αντιμετωπίζει την γυναίκα ως άνθρωπο «δεύτερης κατηγορίας», συγκριτικά με τον άνδρα.
Τέτοιου είδους μομφές, η Εκκλησία τις αντιμετωπίζει με λίγα, αλλά πανίσχυρα και ακράδαντα επιχειρήματα. Το πρώτο από αυτά είναι η ανάδειξη του προσώπου της Θεοτόκου, ως της καθαρότερης και αγιώτερης ανθρωπίνης υπάρξεως, μέσω της οποίας, ο ίδιος ο Θεός έγινε άνθρωπος και το ανθρώπινο γένος ξαναβρήκε τον δρόμο προς την θέωση.
Ένα δεύτερο επιχείρημα έχει να κάνει με την σημερινή ημέρα: Σήμερα, δεύτερη Κυριακή της Αναστάσιμης και της πιο χαρμόσυνης περιόδου της εκκλησιαστικής ζωής, που διαρκεί σαράντα ημέρες μέχρι την Ανάληψη του Κυρίου, εμφανίζονται οι Μυροφόρες, ως γυναίκες με βαθιά πίστη και θάρρος που αποφασίζουν να μην αφήσουν μόνο τον ενταφιασμένο Διδάσκαλο, έστω κι αν η πράξη Του αυτή υπήρχε κίνδυνος να τις φέρει αντιμέτωπες με την εβραϊκή κοινωνία, αλλά και με την ρωμαϊκή κουστωδία. Την ώρα που οι μαθητές έχουν προ πολλού εγκαταλείψει τον Χριστό και κρύβονται, φοβούμενοι τον όχλο, οι θαρραλέες Μυροφόρες γυναίκες μένουν πιστές στον Κύριο και αναδεικνύονται ως οι πρώτες αυτόπτες μάρτυρες της Αναστάσεώς Του αλλά και ως οι πρώτες απόστολοι της νίκης Του επί του θανάτου. Είναι αυτές που μεταφέρουν το πρώτο «Χριστός Ανέστη» και αναλαμβάνουν να εμψυχώσουν τους μαθητές, γενόμενες φορείς ενός υπερκόσμιου φωτός που πλημμύρισε τις καρδιές τους μπροστά στο κενό μνημείο.
Σαν ένας άνθρωπος, με ένα σώμα και μια καρδιά, ξεκίνησαν για να μυρώσουν το άψυχο σώμα. Και όταν ο Άγγελος της Αναστάσεως εμφανίζεται ενώπιόν τους, μια ανάλογη παραγγελία ενότητος τους μεταφέρει: «Πηγαίνετε τώρα και πείτε στους μαθητές του και στον Πέτρο: “πηγαίνει πριν από σας στην Γαλιλαία και σας περιμένει· εκεί θα τον δείτε, όπως σας το είπε”» (Μρκ 16:7).
Ναι, αδελφοί μου! Από την πρώτη στιγμή, επιθυμία του Θεού είναι, η λατρεία προς τον Αναστάντα Υιό Του να αποτελεί γεγονός της ενότητος εκείνων που θα πιστέψουν στην Ανάστασή Του. Αλλά και κατά την διάρκεια των εμφανίσεών Του μέχρι την Ανάληψη, ο Αναστημένος Κύριος εμφανίζεται μόνον εν μέσω των πολλών, εν μέσω της κοινότητος, ουσιαστικά εν μέσω της πρώτης Εκκλησίας, της οποίας τα μέλη συνδέονται ως ένας άνθρωπος «εν ενί στόματι και μια καρδία».
Αυτήν την επιθυμία του Κυρίου για ενότητα διατήρησε μέχρι σήμερα η Εκκλησία μας, ως μία πολύτιμη παρακαταθήκη, την οποία, σε κάθε Θεία Λειτουργία, υπενθυμίζει κατά την πιο σημαντική στιγμή: την στιγμή, κατά την οποία ολοκληρώνεται η ευχή της Αγίας Αναφοράς, της σπουδαιότερης προσευχής της Θείας Λειτουργίας. Πώς τελειώνει η προσευχή αυτή; «Και δος ημίν, εν ενί στόματι και μια καρδία, δοξάζειν και ανυμνείν το πάντιμον και μεγαλοπρεπές όνομά σου, του Πάτρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τόύς αιώνας των αιώνων».
Για να μπορέσουμε, ως μια μεγάλη οικογένεια, να δοξολογήσουμε το πάντιμο και μεγαλοπρεπές όνομα του Τριαδικού Θεού, πρέπει να ενώσουμε τις καρδιές και τις φωνές μας. Αλλά και την ενότητα αυτή, την ζητούμε ως δώρο από το Άγιο Πνεύμα. Αυτό ενοποιεί, Αυτό συνδέει, Αυτό ενώνει, ώστε, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος στην προς Φιλιππησίους Επιστολή του, να αποκτήσουμε όλοι «την ίδια ψυχή και το ίδιο φρόνημα» (2:2).
Έχει γνωρίσει τέτοιες εμπειρίες ενότητος η Εκκλησία μας, ιδιαίτερα κατά την διάρκεια των πρώτων χρόνων της ιδρύσεώς Της· τότε που, όπως γράφει ο Μέγας Βασίλειος, «οι πρώτοι Χριστιανοί είχαν τα πάντα κοινά: την ζωή, την ψυχή, την γνώμη, τα δείπνα της αγάπης. Τότε που, αν και ήταν πολλά σώματα, ένα έργο επιτελούσαν, αν και ήταν πολλές ψυχές, μία αδιαίρετη ομόνοια υπηρετούσαν. Πώς; Με αγάπη, χωρίς καμία υποκρισία» (Πατρολογία J–P.Μigne, 31, 325b), «σαν πολλές χορδές μιας λύρας που αναπέμπει την ίδια μελωδία» (56, 281).
Όπως τότε, έτσι και σήμερα, τίποτε ατομικό δεν υπάρχει στην θεία λατρεία. Τίποτε ατομικό δεν υπάρχει γενικότερα στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας μας. Η μεγαλύτερη αποκάλυψη του Θεού προς τους ανθρώπους είναι η αποκάλυψη της αγάπης Του. Το μεγαλύτερο δώρο του Θεού προς τους ανθρώπους είναι το δώρο της αγάπης. Πίστη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς έργα αγάπης (Ιακ. 2:20). Αγάπη είναι η έμπρακτη πίστη. Και ο γλυκύτερος καρπός του δέντρου της αγάπης είναι η ενότητα της Εκκλησίας. Χωρίς αυτήν, το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας παραμένει ανενεργό. Χωρίς αυτήν, απαρνιόμαστε τον κυριότερο σκοπό της ενανθρωπήσεως του Θεού και αδιαφορούμε για την μεγαλύτερη επιθυμία Του, όπως Εκείνος μας την αποκάλυψε στην Αρχιερατική Προσευχή Του: «Δεν προσεύχομαι μόνο γι’ αυτούς αλλά και για κείνους που με το κήρυγμα αυτών θα πιστεύουν σ’ εμένα, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι ενωμένος μ’ εμένα κι εγώ μ’ εσένα. Να είναι κι αυτοί ενωμένοι μ’ εμάς, κι έτσι ο κόσμος να πιστέψει ότι μ’ έστειλες εσύ» (Ιω 17:20-21).
Η Θεία Κοινωνία, η οποία αποτελεί την κορύφωση του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, ήρθε να προσδώσει μια ανώτερη πνευματική διάσταση στις θυσίες που επιτελούσαν οι Εβραίοι. Εκείνοι προσέφεραν θυσίες ζώων, τα οποία, κατόπιν, έτρωγαν. Και στην Θεία Λειτουργία μια θυσία επιτελείται· μόνο που, Αυτός που θυσιάζεται είναι ο ίδιος ο Θεός, του Οποίου λαμβάνουμε το Σώμα και το Αίμα. Αυτό όμως, που ανέφερε ο Κύριος ως προϋπόθεση των παλαιών θυσιών ισχύει και για εμάς: «Όταν προσφέρεις το δώρο σου στο ναό κι εκεί θυμηθείς πως ο αδερφός σου έχει κάτι εναντίον σου, άφησε εκεί, μπροστά στο θυσιαστήριο του ναού, το δώρο σου και πήγαινε να συμφιλιωθείς πρώτα με τον αδερφό σου. Αφού γίνει αυτό, έλα να προσφέρεις το δώρο σου» (Μτθ. 5:23-24).
Όπως διαπιστώνουμε, η πρόσκληση για ενότητα που μας απευθύνει ο Ιερέας στο τέλος της μεγάλης ευχής της Αγίας Αναφοράς δεν αποτελεί απλώς ένα συμπλήρωμα, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση, προκειμένου να βαδίσουμε προς την Θεία Κοινωνία. Γνωρίζουμε πως, μία από τις μεγαλύτερες συνέπειες της αμαρτίας είναι η διχόνοια και το μίσος ανάμεσα στους ανθρώπους. Γνωρίζουμε, όμως, επίσης, πως η μετάνοια και η βαθιά πίστη, μας καθιστά ικανούς να δεχθούμε το θείο δώρο της ενότητος και της αγάπης.
Όσο δοξολογούμε τον Θεό για την σωτηρία που μας χάρισε, τόσο η δική Του αγάπη θα πλημμυρίζει τις καρδιές μας. Όσο ενωνόμαστε με Εκείνον, τόσο θα ενωνόμαστε με τους αδελφούς μας. Σε κάθε Θεία Λειτουργία λοιπόν, ας γεμίζει την ύπαρξή μας ο πόθος της ενότητος και ας είμαστε βέβαιοι πως ο Θεός της αγάπης δεν θα αφήσει αναπάντητη αυτή μας την επιθυμία.
